Biała plamka na dziąśle nie zawsze oznacza groźną chorobę, ale nie warto jej ignorować. Czasem powstaje po urazie, otarciu protezą, aparatem ortodontycznym albo twardym jedzeniem. Innym razem wskazuje na infekcję grzybiczą, przewlekły stan zapalny, liszaj płaski jamy ustnej albo zmianę, która wymaga dokładniejszej diagnostyki. Sam kolor nie wystarcza do rozpoznania. Liczy się wygląd zmiany, czas jej utrzymywania się, ból, krwawienie, tempo powiększania oraz ogólny stan zdrowia pacjenta.
Biała zmiana po urazie zwykle ma jasną przyczynę
Dziąsło łatwo reaguje na mechaniczne podrażnienie. Ostra krawędź zęba, źle dopasowana proteza, element aparatu, za mocne szczotkowanie albo przypadkowe ugryzienie mogą wywołać miejscową białawą zmianę. Taka zmiana często boli przy dotyku, piecze podczas jedzenia i pojawia się dokładnie tam, gdzie coś drażni błonę śluzową.
Jeśli przyczyna znika, tkanka zwykle goi się w ciągu kilku lub kilkunastu dni. Konsultacja stomatologiczna ma sens wtedy, gdy zmiana wraca w tym samym miejscu, nie zmniejsza się albo towarzyszy jej obrzęk, ropa, krwawienie lub wyraźny ból.
Nalot, który można zetrzeć, może wskazywać na kandydozę
Białe naloty w jamie ustnej mogą wiązać się z kandydozą, czyli infekcją grzybiczą. Po starciu nalotu mogą pojawić się czerwone miejsca, które lekko krwawią. Objawom często towarzyszy pieczenie, ból, nieprzyjemny smak, pękanie kącików ust lub trudność w jedzeniu.
Ryzyko takiej infekcji rośnie po antybiotykoterapii, przy cukrzycy, osłabionej odporności, suchości jamy ustnej, użytkowaniu protez oraz stosowaniu niektórych inhalatorów sterydowych. W tej sytuacji pacjent nie powinien samodzielnie zdrapywać nalotu ani stosować przypadkowych płukanek. Lekarz oceni, czy problem ma charakter grzybiczy, urazowy, zapalny czy mieszany.
Biała plama, której nie da się zetrzeć, wymaga kontroli
Biała zmiana, która nie schodzi przy delikatnym potarciu, wymaga większej czujności. Leukoplakia najczęściej wygląda jak biała plama lub płytka na błonie śluzowej. NHS zaleca konsultację z dentystą lub lekarzem, gdy biała plama w ustach nie ustępuje.
Takie zmiany mogą wynikać z przewlekłego drażnienia, palenia tytoniu, urazów lub innych przyczyn. Zmiana, która nie ustępuje, może wymagać usunięcia i badania histopatologicznego, ponieważ część takich zmian ma potencjał nowotworowy.
Nie oznacza to, że każda biała plama jest zmianą przedrakową. Oznacza jednak, że pacjent nie powinien czekać miesiącami na samoistną poprawę.
Liszaj płaski jamy ustnej może wyglądać jak biała siateczka
Niektóre białe zmiany przypominają delikatną koronkę, siateczkę albo jasne linie na błonie śluzowej. Taki obraz może pojawić się przy liszaju płaskim jamy ustnej.
Pacjent często zauważa pieczenie przy ostrych, kwaśnych lub gorących potrawach. Czasem zmiany nie bolą, ale utrzymują się długo. Lekarz powinien odróżnić liszaj od kandydozy, leukoplakii, aft, urazów oraz innych chorób błony śluzowej.
Kiedy nie odkładać wizyty?
Na konsultację zgłoś się szczególnie wtedy, gdy biała zmiana utrzymuje się dłużej niż dwa tygodnie, powiększa się, twardnieje, krwawi, boli, wraca w tym samym miejscu albo łączy się z czerwoną plamą. Pilniejszej oceny wymagają też zmiany u osób palących papierosy, nadużywających alkoholu, z obniżoną odpornością, po leczeniu onkologicznym lub z niekontrolowaną cukrzycą.
Dentysta może obejrzeć zmianę w powiększeniu, ocenić dziąsła, zęby, protezy, implanty i miejsca drażniące. W razie potrzeby zleci dalszą diagnostykę, pobierze materiał do badania albo skieruje pacjenta do specjalisty zajmującego się chorobami błony śluzowej jamy ustnej.
Konsultacja pomaga odróżnić drobny uraz od choroby
Białe zmiany na dziąsłach mają różne przyczyny, dlatego domowe rozpoznanie często prowadzi do błędnych wniosków. Jeśli zmiana szybko znika po usunięciu drażniącego bodźca, zwykle nie budzi dużego niepokoju. Jeśli jednak utrzymuje się, wraca lub wygląda nietypowo, wymaga badania.
Mieszkam i pracuję w Warszawie. Praktykę lekarską prowadzę od ponad dwudziestu lat. Jestem współwłaścicielką kliniki stomatologicznej Trio-Dent, gdzie leczę pacjentów, prowadzę badania naukowe, ale też udzielam pomocy osobom, które jej potrzebują.
